3 WIERSZE O NASZYCH MIEJSCOWOŚCIACH

 

 

3  WIERSZE  O  NASZYCH  MIEJSCOWOŚCIACH

 

Białobłoty   Brzozy – dziewczęta pstrokate chichoczące przy drogach i na wrzosowiskach tańcujące z wichrami,   sosny – mniszki brunatne – wyniosłe pobożnisie w jesienne wieczory tańczące twista,   chaty – szare kocury podejrzliwie łypiące ślepiami naftowych lamp,   ziemia – kobieta o twarzy piaskowej, brzuchu od porodów zwiotczałym i dłoniach czarnych od pracy,   szczęście – bajka o żelaznym wilku  w snach dzieci i okruch tęczy w pijackich zwidach.

Dziewiń   Tu pszczoły nie przesypiają lata i najpiękniej śpiewają świerszcze.   Tu samotnie nie odchodzą ludzie i umarli kwitną kaczeńcami na łąkach pamięci.   Tu fałszem sonety i świąteczne poranki.   Tu uśmiechy i słowa pachną żywicą i sianem i nic nie kosztują jak w lipcu lipowy kwiat.   Tu obcym na drodze mówią  „dzień dobry!” furtek, domów i studni nie zamykają na klucz ludzie olchom podobni, którzy ludźmi nie wstydzą się być jeszcze. M.C. Abramowicz

Biała  Królikowska               Tu białe jest wszystko, nawet błoto: Białobłoty - poczta, Przez którą świat przychodził do poety, a Biała Królikowska rodziła mu duszę. Dobroć rozpoznana przez dzieci w błękicie uśmiechu niewinnym jak przeznaczenie. W Czarnej Strudze, która płynie tutaj na początku, jest czysta woda, skowronki ją piją by mogły latać wysoko, samotne i bezbronne jak niebo nad pełnym morzem. Paweł Kuszyński Pamięci  M.C. Abramowicza Być w słowie, Wyd. WERES W "Okolicy Poetów", Poznań 1998

PARAFIA KRÓLIKÓW – RYS HISTORYCZNY

 

PARAFIA KRÓLIKÓW – RYS HISTORYCZNY

 

    Pierwszy  kościół w Królikowie zbudowany  został   prawdopodobnie pod  koniec XII wieku. Jak podaje Liber Beneficiorum  jego fundatorem miał być hrabia Piotr Dunin ,  legendarny budowniczy 77 kościołów i 33 klasztorów.

   Na początku XV wieku wzniesiony został w stylu gotyckim nowy kościół murowany z cegły ( jego pozostałością są mury prezbiterium i część nawy ).

    W połowie  XVII w. parafia Królików  należała do dekanatu  konińskiego i zaliczana była do parafii  miejskich, obok Brudzewa, Grzymiszewa, Koła, Konina,  Rychwała, Tuliszkowa, Turku i Zagórowa.  Do parafii  wiejskich  tego dekanatu  należały  wówczas : Białków, Dąbroszyn, Dobrów, Grabienice, Grochowy, Grodziec, Janiszew, Kościelec, Kowale Pańskie, Krzymów, Kuchary, Lisiec Wielki, Psary, Russocice, Rzgów, Sławsk, Słomów, Wyszyna.

   W połowie XVIII w.  po  okresach  wojen  i  zaraz,  świątynia była w  kompletnej  ruinie.  W latach 1763 – 1804  przeprowadzono   gruntowną   modernizację  (rozbudowano  nawę  z  chórem, poszerzono zakrystię, dano nowe sklepienie i polichromię). W 1840 r.  dobudowano  południową  kaplicę , a w  latach  1863 -1864  kaplicę  północną,  przedsionek  i  dzwonnicę.

 

   Terytorium i liczba wsi  należących  do parafii w przeciągu dziejów ulegała  znacznym zmianom. Opis sporządzony w 1782 roku podaje: „Wsie do tej  parachii  należą  te: Królikowo , Łagiewniki , Biała , Lądek, Lipice  y  na  tychże Lipickich  Borach  Huta Stara , Borowiec, niegdyś  folwark, dziś  Olędry   i  Nowa  Huta,  Biskupice   y   Bystrzyca , wszystkie  w  powiecie  konińskim”.  Spis  sporządzony  w 1930 r.  przez  proboszcza  ks. Andrzeja Urbańskiego  zawiera  już  znacznie  większą liczbę miejscowości : Biała , Bialska  Kolonia, Białobłoty , Biskupice (wieś i dwór) , Biskupice Kolonia , Bystrzyca , Ciświca Nowa, Ciświca Stara , Czarny Bród,  Dziewiń Duży, Dziewiń Mały, Królików Wieś , Królików Kolonia  I – V części, Lądek, Lądek Kolonia, Łagiewniki Wieś, Łagiewniki  I – II części , Orlina  Duża, Orlina Mała, Tartak , Wycinki, Zaguźnica , Zabiel,  łącznie  24 wioski. Obręb  parafii  w  tym  czasie  zamieszkiwało ponad 5 tys. osób, w  tym  1560  protestantów - kolonistów Niemców  i  20 Żydów.

                                                                                                                                   P. Cz. – B-2007

WALKA Z ANALFABETYZMEM W BIAŁOBŁOTACH I KRÓLIKOWIE

 

WALKA  Z  ANALFABETYZMEM  W  BIAŁOBŁOTACH  I  KRÓLIKOWIE

 

 

    Tragiczna spuścizna zaboru  rosyjskiego w dziedzinie edukacji  społeczeństwa  nie została   do  końca  zlikwidowana  w  wolnej  Polsce okresu   międzywojennego. Szczególnie  duży analfabetyzm wśród dorosłych istniał jeszcze po II wojnie światowej  na obszarach  wiejskich, zwłaszcza tych oddalonych od  ośrodków  miejskich . W  latach  1949-1951 w  Polsce  przystąpiono  do  ogólnopaństwowej akcji  likwidacji  analfabetyzmu .

 

   Walkę  z  analfabetyzmem  na obszarze  gromad   Białobłoty  i  Królików  opisał  Mieczysław  Gołdyka  –   ówczesny  kierownik  kursów .

 

   W  obwodzie  szkolnym  Białobłoty,  który  obejmował  wówczas 122 zamieszkałe  osady , zarejestrowano 101 analfabetów . ,,Do akcji likwidacji analfabetyzmu  przystąpiono zaraz w roku 1949/1950,  organizując  przy  miejscowej  szkole  2  kursy  równoległe .  Lecz  mimo najlepszych chęci i usilnej pracy tak ze strony czynnika społecznego , jak i miejscowego nauczycielstwa i Gminnej Rady Narodowej w Grodźcu  nie  udało się objąć nauczaniem wszystkich zarejestrowanych podlegających obowiązkowi początkowego nauczania. Powodem słabej frekwencji na kursach była nie tyle zła  wola  , lecz należy to raczej przypisać brakowi świadomości większości analfabetów , którzy  akcję  państwowa  traktowali  jako  jakiś  przymus ,  a nie zdawali sobie sprawy  ze znaczenia likwidacji analfabetyzmu i z tego jakie stąd  korzyści płyną dla nich samych .Po zakończeniu 2 kursów w kwietniu 1950 r. pozostało jeszcze do nauczania 45 osób , a był to element najbardziej oporny i najmniej podatny na wszelkie perswazje zmierzające do objęcia ich nauczaniem  . W listopadzie 1950 r. uruchomiono ponownie kurs początkowego nauczania celem likwidacji pozostałej reszty analfabetów . Dzięki ofiarnej i wydatnej pomocy Prezydium Rad Narodowych na szczeblu powiatu i gminy , organizacjom masowym na terenie gromady , Gromadzkiej Komisji Społecznej ,instruktorowi pedagogicznemu ob. Guźniczakowi i  przewodniczącemu Prezydium Gminnej Rady Narodowej ob. Ławniczakowi  oraz nauczycielstwu przy miejscowej szkole udało się wreszcie  wciągnąć resztę opieszałych analfabetów i akcję państwową przeprowadzić  do końca ,czyli  przeszkolić  ich  na  kursie  początkowego nauczania”.

 

   Więcej o metodach walki z analfabetyzmem mówi opis działań  prowadzonych w Królikowie, gdzie w kursach wzięło udział 38 osób. ,, Rozpoczęto  spis  analfabetów  we wrześniu 1949 roku . W tej akcji brało udział nauczycielstwo , młodzież ZMS  i  czynnik partyjny. Spis odbywał się w trudnych warunkach, gdyż nie chciano wyjawiać nazwisk analfabetów  , ale  dużo  w tym pomogły dzieci  szkoły Królików , które znały analfabetów

na terenie  swojej wsi. Rozpoczęto kurs. Początkowo nie wszyscy uczęszczali. Mieliśmy trudności przy wciągnięciu ich do szkoły . Musieliśmy wysyłać do nich do domów młodzież  ZMS ,  czynnik partyjny ,  MO  i sami  również  byliśmy , gdzie  spotkaliśmy się  z przykrymi  słowami. ”

 

   Jak wynika  z  powyższego  opisu  walka z  analfabetyzmem  do prostych  nie należała, mimo że ówczesna  władza  dysponowała  rozległymi  środkami  charakterystycznymi  dla     państwa totalitarnego. Oficjalnie w  propagandzie akcja  zakończyła  się  wielkim  sukcesem,  w  praktyce  zaś  krótkie  kursy  nie  zawsze  przynosiły oczekiwane  efekty. Jeszcze  w  latach 70-tych  XX w.  były  starsze osoby,  które  nie  potrafiły  się  podpisać  i  na dokumentach  stawiały  krzyżyki .

Oskara Kolberga słów kilka o rychwałskich i stawiszyńskich łykach .

 

 Oskara  Kolberga  słów  kilka  o  rychwałskich  i  stawiszyńskich  łykach .

 

    ,, Rychwał miasteczko, miało niegdyś prawo miecza , równie jak i  Stawiszyn , a oba te miasta często były z sobą w niezgodzie i wzajem się drażniły.  Raz, gdy w Rychwale skazano pewnego złoczyńcę na powieszenie , a szubienicy właśnie nie było pod ręką , magistrat Rychwałski napisał do Stawiszyńskiego prośbę o pożyczenie takowej.  Ale gniewliwi Stawiszynianie  odmówili  im tego odpisując , że szubienica ich   służy tylko  dla  wygody   poczciwych  Stawiszyniaków ,  a bynajmniej  nie  dla  Rychwałskich   łyków.”

KGW BIAŁOBŁOTY – PRZYŚPIEWKI Z LAT 70-TYCH i 80-TYCH

 

KGW  BIAŁOBŁOTY – PRZYŚPIEWKI Z LAT 70-TYCH  i  80-TYCH  XX  WIEKU

 

    W latach 70- tych i 80-tych  XX wieku  Panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Białobłotach  same układały teksty przyśpiewek na okoliczność dożynek wiejskich. Teksty dotyczyły przemian społecznych lub też relacji z ówczesnymi władzami. Te nieliczne przyśpiewki, które do dziś zachowały się, warto przypomnieć.

 

O strażakach   Nasza straż ogniowa To chłopy morowe Siedzą se spokojnie Gwiżdżą na robotę   Z tyłu mają wszystko Strażnice, szkolenie Byle tylko było Dobre pojedzenie   Hej strażacy mili Zbudźcie się prosimy Bo was już z rejestrów Pewnie wykreślimy   O naczelniku gminy   Nasz naczelnik gminy To chłop jest morowy Próżną gadaniną Nie zawraca głowy   Słów swoich z obłoczkiem Nie puszcza on nigdy Gdy coś obiecuje Słowa dotrzymuje   Dlatego my dzisiaj Z okazji dożynek W piosence ludowej Życzenia niesiemy   Życzymy ci Panie Byś w zdrowiu dostatku Długo w gminie rządził I nigdy nie zbłądził.

O doktorze   Boli mnie noga w biedrze Chodzić nie mogę dobrze Pan doktor  jest w ośrodku Pomoże Ci sierotko   Jak jesteś trochę młodszą Nóżkę  Ci  posmaruje A jak mu się spodobasz To jeszcze zabandażuje   Tym starszym babkom także Łaskawie  dopomoże Lecz  krócej  je już  bada My  wiemy to doktorze   Popraw się od dożynek Te starsze tez wybadaj Zobaczysz  ile  zyskasz Oceni  to  gromada.     O sklepowej   A nasza sklepowa, to babka morowa   Co chodliwszy towar, to pod ladą chowa   Ale nie przed swymi, przed obcym nalotem   Jak pięknie poprosisz, to Ci poda potem.

O  SKR   [Spółdzielnia Kółek Rolniczych]    Nasze eskaery rządzą się wspaniale Urzędników dużo,  mechaników wcale   A kiedy już chłop nie podoła w pracy Woła eskaery, pomóżcie chłopacy   Ale  pan kierownik  powiada od razu Że w każdym traktorze, trochę mało gazu   Trochę mało gazu, marne podłączenie Ty chłopku tak nie myśl, za małe płacenie   Nasza instytucja na swym rozrachunku Brakuje pieniędzy do tego remontu   A moi kierowcy, to są chłopcy młodzi I wczesne wstawanie, to im ciężko szkodzi   Kiedy ważna praca, w polach trzeba orać To pana kierowcy, żona znowu chora   Tak to nasze kółko, trudno się obraca Pewnie będzie  lepsza, nasza babska praca.   Ale za te żniwa, trza im podziękować, Bo umieli zboża,  pięknie kombajnować   Nasypali chłopom, zboża do stodoły I każą nam teraz, już hodować woły   Woły trzeba chować, na te drugie żniwa, Jak tak dalej pójdzie, SKR  się „skicha”.

 

Nasze Białobłoty   Nasze Białobłoty To prześliczna wioska Bo tak malowniczo Lasami zarosła   Dzisiaj w naszej wiosce Mamy wielkie święto Bo już wszystko zboże Wreszcie z pól sprzątnięto   Choć zboże w tym roku, Dobrze obrodziło, dlatego Że deszczu, za dużo nie było   Żeby nam tak jeszcze Ziemniaki sypały, to By nam się dobrze Świniaki chowały   Ale żeby wszystko Nam się udawało Nie wystarczy słonka I deszczu  nie trochę   Gdy nie dasz nawozu Ziemia nie chce rodzić I nie wiesz człowieku Jak temu  zaradzić   Gdyby gminne władze O tym pomyślały I  tym  mniej zamożnym Nawóz kupić dały   Gdy nam  nie pomoże Dyrektor GS- u To dla naszej wioski Nie starczy nawozu.   Pocztą pantoflową,  nieraz się dowiemy,  że nawóz w GS-ie, Czem  prędzej  jedziemy   Pędzisz do GS-u, Wesół  i w  nadziei, Wracasz do dom smutny, Nawóz diabli wzięli   Martwisz sie człowieku, Bo nadchodzi zima, Przyjdą ciężkie mrozy, A tu węgla nie ma   Czekają nas nocki, Za węglem w GS-ie, Pójdziemy tam same, Ratuj sie prezesie.   TAM  NA BIAŁOBŁOCKIM  SZLAKU Tam na białobłockim szlaku, tam gdzie kobiet cały rój, Opowiemy jaki ciężki mają chłopy z nami znój. Tam kobiety rządzą wioską, mają w garści wszystko w krąg Biada, biada temu chłopu, który wpadnie do ich rąk. A wieczorem wszystkie baby, na zebraniu kagewu, Wymyślają, ustalają, jak pognębić męski ród. Taka nie da mu spokoju, tamto podaj, tam znów leć, A chłopina-poczciwina, cienki robi się jak śledź. U sąsiadki lub w butelce, pocieszenie znajdzie mąż Lecz nie dziwcie się kobiety, bo was w domu nie ma wciąż.   A  GDY JA UROSNĘ Posłuchajcie wszyscy przecie, co się dzieje dziś na świecie. Babki, matki i panienki, posłuchajcie tej piosenki O czym chcemy wam nadmienić, jak to panny chcą się żenić, Jak to chodzą całą paczką, wściekają się za żeniaczką. Idzie jedna, idzie druga, nastroszona jak papuga, Ma na pysku malowidło i wygląda jak straszydło. Kapelusik fioletowy wdziała se na czubek głowy, Jak cholewa brudna szyja, to szalikiem ją owija. Matka wzięła dyscyplinę, jak nie ściągnie przez pierzynę. Córka płacze, matka krzyczy, dzieją się tam straszne rzeczy.

Hej zawracaj   Hej  zawracaj od Konina A uważaj  której nie ma Jest tam Kaśka i Maryśka Tylko naszej Zośki nie ma.   W głowie sobie uroiła Że chce zostać panią w mieście Może już tam pojechała Bo jej w domu nie ma jeszcze   Poradźcie ludzie kochani Co tu z taką córka zrobić Ona drze się, tupie nogą Że nie będzie  na wsi robić   Zobaczyła w telewizji Jak to pięknie w mieście żyją Siedzą w parku na ławeczkach I z miłością się nie kryją   Ona ciągle nam gadała Że wyjedzie se do miasta I jak pani będzie chodzić Nie chce wiochy znać i basta   W mieście nie ma gospodarów Nie ma gnoju, ani błota Że tej wiochy tak się trzyma Sama największa ciemnota   W mieście Zochę zapytali Z czym pani do nas przybyła Jaki zawód wyuczony Czy wyższe studia skończyła   Zocha  nic nie powiedziała A że na wieś nie chce wrócić Więc za miotłę się złapała I ulice będzie czyścić   Panienki które zostały Posłuchajcie naszej rady Nie lećcie za naszą Zochą Bo zejdziecie też  na dziady   Tu nam słonko twarz opali Ptaki koncert darmo dają A chłopaki, jak topole Na waszą miłość czekają.       ......  Mówi matka do swej córy, żeby poszła macać kury Mam zrobione manikiury, jak mam palcem macać kury.   Postojała, popatrzała, po głowie się podrapała Ułamała se patyka, I pobiegła do kurnika.   Wyleciała kura z krzykiem, wyrwała się z tym patykiem Matka się przygląda kurzę, Co ten patyk robi w dziurze.   Po głowie się podrapała, i tak sobie pomyślała Już będę sama robiła, córka mi się przemęczyła.       JESTEM  JA MŁODA DZIEWCZYNA Jestem ja młoda dziewczyna, gorąca niby pierzyna. Lecz mej urody bardzo mi szkoda, bo jeszcze jestem za młoda. Dopiero mam lat 40, a jeszcze mnie nikt nie pieścił. Mówią mi o mnie żem ja pstra kotka, prześliczne czarne mam oczka. U chłopców mam powodzenie, zaraz wam kilku wymienię I po kolei będę gadała jakich frajerów ja miałam. Ten pierwszy był bardzo młody, na rynku sprzedawał lody. Już miał się żenić, tak się tym stropił, razem z lodami się stopił. Ten drugi miał fach murarza, jak w życiu często się zdarza, Że kiedy nadszedł czas ślubowania, to pieron spadł z rusztowania. Ten trzeci co był pilotem, on woził mnie samolotem. …

O kobietach   W Białobłotach dziś dożynki Uroczyście obchodzimy Ciężką naszą żniwną pracę Właśnie dziś podsumujemy   Bo nie jeden z was panowie Nie pracuje z nami w żniwa Wtedy tylko widzi wioskę Kiedy sobie odpoczywa   Otóż chcemy wam nadmienić Posłuchajcie i oceńcie Jak to my kobiety na wsi Prowadzimy słodkie życie   Gdy gospodarz z batem w ręku Na kosiarce dumnie siada Za nim żona, a za żoną Biegnie w  trop dzieci gromada   Na kosiarce dumnie siedzi Dziarsko wymachuje batem Żona z dziećmi snopy wiąże Ćała jest zalana potem.   Gdy do domu przyjeżdżamy Wszystko głodne, drze się, krzyczy Dzieci, mąż, cały inwentarz To  robota  jest  kobiety   Otóż my kobiety wiejskie Nigdy nie odpoczywamy My jesteśmy bez zawodu To też urlopu nie mamy   Ani ojciec, ani matka Ani mąż przez całe życie Nie  pomyślał o tym nigdy By się żyło lżej kobiecie   Za to nasze wyższe władze O tym sobie pomyślały I rolnictwo w całym kraju Dobrze zmechanizowały   Już po naszych polach jeżdżą Rozrzutniki i bizony Za to naszym Polskim władzom Ślemy serdeczne podziękowania.     COŚ  O  BIAŁOBŁOTACH * Nasze Białobłoty to przepiękna wioska Raz kiedyś wokoło lasami zarosła Tu laski, tam górki, w drogach same dziurki Szkołę mamy piękną, wyremontowaną, Belfrów przebojowych i uczniów bombowych Wszyscy chętnie chodzą w mundurkach wojskowych Egzotyki tutaj trochę też znajdziecie Spotkać można strusie, norek wielką rzeszę Kto poszuka trochę zabłądzi pod strzechę Latek ponad dwieście ma ta nasza wioska W XIX wieku w potęgę urosła Założył ją dawno Franciszek Stadnicki Starosta i hrabia znany wszem w Kaliskim Kto się tu zatrzyma dobrze się też czuje Laski, piaski i karaski - nikt się nie buntuje Jedną drogę mamy – tiry przepuszczamy O chodniki więc prosimy, władze naszej gminy Tu ludzie się ludźmi nie wstydzą być jeszcze Obcych tu witają zdanie swoje mają Nasze Białobłoty to prześliczna wioska wszędzie wkoło drzewa Czego nam do szczęścia więc jeszcze potrzeba.         * Tekst  śpiewany na tzw. Turnieju Wsi   Gminy Gizałki na początku  XXI wieku.