MIESZKAŃCY I MAJĄTEK WSI GIZAŁKI

 

MIESZKAŃCY I MAJĄTEK  WSI  GIZAŁKI  W  ŚWIETLE NAJSTARSZYCH ŹRÓDEŁ

 

 [ Gizałki – miejscowość położona  nad  Prosną ma stosunkowo długi rodowód.

 Pierwsza  informacja  o  tej  wsi  pochodzi  z 1283 roku , kiedy  to  ,,Jakub,  arcybiskup  gnieźnieński, zamienił  dziesięciny  z  Ratynia, Osieczy  i  Główiewa   na  dziesięciny  klasztoru  lędzkiego  z   Gizałek  i  innych  włości.”

  Wieś  pierwotnie  należała  więc  do  klasztoru  w Lądzie , który  prowadzony  był wtedy przez  pochodzących  z  Niemiec  cystersów.

  Kolejnym  starym  źródłem  informującym o majątku  i  mieszkańcach  Gizałek [ Giżałek ] jest  pochodzący  z  1699 roku  Spis  inwentarza  Stanisława Rokossowskiego, który wówczas miejscowość tą,  w posiadanie  obejmował.  Oto fragment tego  zapisu. ]

,, Wieś Giżałki 

O w c z a r n i a  w dyle i słupy postanowiona  z zawarciem dobrym i  z  kunami żelaznemi, poszycie poprawy potrzebuje.  Owiec pańskich: naprzód owiec rodnych 100, owiec dwuletnich 35,    skopków dwuletnich 27, owieczek latosich 65, skopków latosich 66, baranów 7.   Suma owiec 300.

B y d ł o  p a ń s k i e. – Krów dojnych 6, krów jałowych 3, wołków trzyletnich 3,  jałowic trzyletnich 4, cieląt latosich 8,  jmp. starosta żytomirski  ma dodać bydła sztuk 4.

 

Poddaństwo w Giżałkach

K  m  i e c i e.

Kmieć Janek wołów ma 5, koni parę, krowę jednę, chałupę ma dobrą, stodoła naprawy potrzebuje, Wołownia  zła.

Kmieć Kuba wołów ma 6, koni parę, liche ma konie, krów 2, chałupa z chlewem i stodołą dobra.

Kmieć Smolarek wołów ma 6, koni parę nędznych, chałupę i chlewy, i stodołę ma dobrą.

Czwartego kmiecia nie masz na Banachowskim miejscu, chałupa dobra i stodoła poszycia potrzebuje, bydła żadnego nie zostawiono, tylko jmp. starosta submitował się odesłać pieniądze na to bydło i konie, co na kmiecia przynależy, zboże jednak z tego placu do pańskich stodół zwieziono.

Powinność tych kmieci: każdy dzień w tydzień dwojgiem robić, do czego im rozkażą. Składów na ugor  powinni zorać 10, na jarzynę 8, przeorać powinni składów 15.

Czynszu od tychże kmieci należytość:  kożdy  kmieć powinien dać kapłonów 4, jajec pół kopy, manny 4  kwarty, kądziele wyprząść ma kożdy z osobna sztuk 2.

 C  h  a  ł  u  p  n  i  c  y 

Chałupnik Marcin chałupę ma wcale złą i stodółka dobra.

Chałupnik Wojtek chałupę ma dobrą i stodołę dobrą.

Chałupnik Stach, chałupa dobra ze stodółką.

 Powinność tych chałupników: od ś. Jana do ś. Michała robić ma kożdy  z nich w tydzień 4 dni, po ś. Michale 2 dni w tydzień, kądziele wyprząść ma sztuk 2.

Z a g r o d n i c y

Busza krowę ma pańską i świnię jednę, chałupa dobra, poszycia potrzebuje.

Wojtek zagrodnik krowę ma pańską jednę i świnię, chałupę ma dobrą.

Walek zagrodnik krowę ma pańską i świnię, chałupę ma dobrą.

Powinność tych zagrodników: ręczną robotą w dzień w dzień po dwojgu robić w stodole, pókiej czego staje; powinien młócić z wiertela trzynastego, w żniwa do czego mu rozkażą, kądzieli sztuk 2 oprząść ciż powinni, kapł[on]ów 2 w czynszu powinien dawać.

 R z e m i e ś n i c y

Świec Grzegorz, który czynszu daje kapłonów 2, robocizny niedziel 4 w żniwa; według kontraktu powinien robić do dworu robotę. Chałupę ma złą i pieniędzy [daje] grzywnę.

Świec Walek, który czynszu daje także kapłonów 2, robocizny niedziel 4 w żniwa, według kontraktu powinien robić robotę do dworu; chałupę ma dobrą i pieniędzy [daje] grzywnę. Płóciennik kapłonów daje 2, w żniwa powinien robić niedziel 4, płótno powinien obrobić według kontraktu do dworu; chałupę ma dobrą.

 Kaczmarz kapłonów daje w czynszu 4, robocizny powinien odrobić w żniwa niedziel4 ręczą robotą, piwo i gorzałkę pańską powinien szynkować; chałupę ma złą, stajnia dobra, dranicami pokryta.

 K o m o r n i c e

 Banaszka, Olejniczka, Pawłowa, których powinność w żniwa 2 dni w tydzień bez cały rok, zaś po dniu jednym przy pańskiej strawie, kądziele po sztuce jedny kożda prząść powinna.”

   Między Gizałkami  a  Nową Wsią  pobudowany był już wówczas duży  most.  Rokossowscy  [piszący się też, jako  Rokoszewscy]  posiadali   Gizałki  jeszcze w  XIX w.